Rekordne vrućine, ali Nijemci i dalje izbjegavaju klima-uređaje: Evo zašto

Iako se Njemačka posljednjih godina sve češće suočava s rekordnim toplotnim talasima, klima-uređaji i dalje nisu uobičajen dio domaćinstava. Procjenjuje se da ih posjeduje svega oko šest posto njemačkih domaćinstava, dok se većina građana i dalje oslanja na spuštene roletne, ventilatore i druge jednostavnije načine rashlađivanja.

Stručnjaci ističu da razlozi nisu samo visoki troškovi nabavke i korištenja, već i način gradnje objekata, pravila za podstanare te dugogodišnji stav da klimatizacija predstavlja luksuz, a ne potrebu.

Velike razlike u odnosu na druge zemlje

Dok je klima-uređaj standard u mnogim dijelovima svijeta, razlike između Evrope i drugih razvijenih zemalja i dalje su velike.

Prema podacima američkog Ministarstva energetike, oko 90 posto domaćinstava u Sjedinjenim Američkim Državama koristi klima-uređaje. U Evropi taj udio iznosi oko 20 posto, ali postoje velike razlike među državama. U Španiji klima-uređaj ima približno polovina domaćinstava, dok je u Njemačkoj taj procenat svega oko šest posto.

Klimatske promjene mijenjaju navike

Donedavno klima-uređaji u mnogim evropskim državama, posebno na sjeveru kontinenta, nisu bili neophodni. Međutim, klimatske promjene sve više mijenjaju tu sliku.

Međuvladin panel Ujedinjenih nacija za klimatske promjene (IPCC) upozorava da se ekstremni toplotni talasi pojavljuju češće i intenzivnije nego što su raniji klimatski modeli predviđali.

Analiza evropskog istraživačkog partnerstva ClimaMeter pokazala je da su temperature u junu 2026. godine bile između dva i četiri stepena Celzijusa više nego što bi bile krajem prošlog vijeka u sličnim vremenskim uslovima.

Italijanski istraživač Tommaso Alberti upozorio je da ovakve promjene dovode do naglog povećanja potražnje za električnom energijom zbog rashlađivanja objekata.

Potražnja raste, ali otpor i dalje postoji

Prema podacima organizacije Eurovent, potražnja za klima-uređajima i rashladnim sistemima u Njemačkoj porasla je za 75 posto između 2019. i 2024. godine, koja je bila najtoplija otkako postoje mjerenja.

Ipak, zamjenik generalnog sekretara Euroventa Stijn Renneboog smatra da u Evropi i dalje postoji snažan otpor prema klimatizaciji.

„Hlađenje se i dalje prečesto smatra luksuzom“, rekao je, upozoravajući da visoke temperature predstavljaju ozbiljan rizik za javno zdravlje te da u Evropi svake godine desetine hiljada ljudi umiru zbog posljedica ekstremnih vrućina.

Starije zgrade predstavljaju veliki problem

Veliki broj stambenih objekata u Njemačkoj projektovan je s ciljem očuvanja toplote tokom zime, a ne zaštite od ljetnih vrućina.

Istraživanja pokazuju da se gotovo polovina građana Evropske unije radije odlučuje za bolje zasjenjenje prozora i kvalitetniju izolaciju nego za ugradnju klima-uređaja.

Industrijski stručnjaci ipak smatraju da će se taj trend postepeno mijenjati.

„Dani niske zastupljenosti klima-uređaja u Evropi bliže se kraju“, ocijenio je Helge Brinkmann iz Boston Consulting Group.

Naknadna ugradnja klima-uređaja u starije zgrade često je tehnički složena, posebno u historijskim gradskim jezgrama gdje postoje brojna regulatorna i estetska ograničenja.

Dodatni problem predstavljaju podstanari kojima vlasnici često ne dozvoljavaju postavljanje klima-uređaja ili nisu spremni ulagati u nekretnine koje nisu u njihovom vlasništvu.

Visoki troškovi i briga za okoliš

Rast cijena električne energije dodatno utiče na odluku mnogih građana da odustanu od klimatizacije. Istraživanja pokazuju da 38 posto ispitanika u Evropskoj uniji smatra da ne može finansijski priuštiti rashlađivanje doma tokom ljeta.

Stručnjaci upozoravaju i na ekološki aspekt, jer klima-uređaji mogu dodatno povećavati temperaturu urbanih sredina stvarajući efekat začaranog kruga.

Zbog toga se sve više promovišu alternativna rješenja poput bolje izolacije objekata, prirodne ventilacije, kvalitetnijeg zasjenjenja, korištenja toplotnih pumpi koje služe i za grijanje i za hlađenje, kao i povećanja zelenih površina i sistema daljinskog hlađenja.

Savremene tehnologije koje koriste senzore i vještačku inteligenciju mogle bi, prema procjenama stručnjaka, nove klima-uređaje učiniti i do 40 posto efikasnijim uz manju potrošnju energije i niže emisije ugljen-dioksida.

Nezavisne Novine